🕒Leestijd ongeveer 4 minuten
Stichting Reklame Rakkers heeft gisteren tijdens een congres nieuwe onderzoeksresultaten gepresenteerd. Uit onderzoek blijkt dat media een vanzelfsprekende en grote rol innemen in de levens van zowel kinderen als jongeren, waardoor media niet meer functioneren als losstaande hulpmiddelen in hun omgeving. De media vormen voor de jeugd inmiddels zelf de omgeving of werkelijkheid. Door de komst van internet en het ontstaan van commerciële mediamerken vervaagt daarbij de grens tussen media en commercie.
Kinderen komen steeds jonger onder invloed van media, terwijl de invloed van ouders alsmaar eerder afneemt. Het mediagebruik van kinderen en jongeren vindt steeds vaker zonder toezicht plaats, waardoor het voor ouders en leerkrachten moeilijk wordt om kinderen pro-actief te begeleiden bij het opgroeien tot verantwoorde, actieve deelnemers aan de huidige gemedialiseerde wereld.
Problemen
Uit het onderzoek blijkt dat er problemen kunnen ontstaan wanneer kinderen en jongeren door gebrek aan begeleiding niet goed in staat zijn de informatie uit media te beoordelen op betrouwbaarheid of ‘gekleurdheid’. Het is voor hen zonder opvoeding of educatie tevens moeilijk informatie te interpreteren en te verwerken en te komen tot eigen meningen, keuzen en verantwoord zelfstandig mediagedrag. Uit het onderzoek blijkt dat de mediaoriëntatie van kinderen onvoldoende is en dat het onderwerp separate aandacht vergt.
Onderzoek onder ouders en leerkrachten
Stichting Reklame Rakkers organiseerde in september 2005 ouderavonden en voerde kwalitatief onderzoek uit onder ouders en leerkrachten. Hierdoor is inzicht verkregen in hoe zij hun rol zien ten opzichte van het begeleiden van kinderen bij het opgroeien tot bewuste en kritische kinderconsumenten. Het kwalitatieve onderzoek werd uitgevoerd door onderzoeksbureau IPM KidWise. Het blijkt dat ouders zich serieus zorgen maken over de invloed van media op hun kinderen en dat de invloed van reclame daar maar een klein onderdeel van uitmaakt. Ouders hanteren een smalle definitie voor reclame, zij praten slechts over de traditionele vormen van commercie, zoals TV-commercials en reclamefolders.
Uit gesprekken met ouders tijdens ouderavonden blijken thema’s als ‘normen en waarden in sociale contacten’,’taalgebruik’ (inclusief invloed van beeldtaal), ‘mediaverslaving’, ‘geweld in de media’, ‘seksualisering van de media’ en ‘(anoniem) pestgedrag via de media’ de ouders de grootste zorgen te baren. Ouders vinden het in de praktijk moeilijk om invloed uit te oefenen op het mediagedrag van hun kinderen als actieve deelnemers in de media. Zij vinden dan ook dat mediaopvoeding op school thuishoort.
Dit in tegenstelling tot leerkrachten, die aan de ene kant wel onderkennen dat commercieel bewustzijn en mediavaardigheden aan de orde moeten komen in het basisonderwijs, maar aan de andere kant wel vinden dat ouders daarin een actieve rol zouden moeten vervullen. Ouders schuiven steeds meer opvoedtaken naar de school. Leerkrachten geven aan dat zij niet zitten te wachten op een apart vak “˜Media en Commercie‘ in het curriculum, want zij beschouwen hun lestaken al als overvol. Leerkrachten willen echter graag hulp bij het integreren van deze thema’s in de bestaande lesprogramma’s. Media en commercie kunnen aan bod komen als deelthema bij verschillende lessen, zoals taal, lezen, geschiedenis en wereldoriëntatie. Zij geven onder andere het advies om themaprogramma’s en gastcolleges van mensen uit de praktijk aan te bieden aan scholen.
Nationale Reclame Radar
Stichting Reklame Rakkers heeft naast het onderzoek onder ouders en leerkrachten samen met Dr. Moniek Buijzen van de Universiteit van Amsterdam een meetinstrument ontwikkeld waarmee het niveau van commerciële vaardigheden van kinderen kan worden vastgelegd. De commerciële vaardigheden die worden gemeten zijn: herkenning van reclame, begrip van reclame en de aanwezigheid van een kritische attitude ten opzichte van reclame. De Nationale Reclame Radar zal tweemaal per jaar via internet worden uitgevoerd, in de maanden april en november. De eerste resultaten worden in april 2006 verwacht.
Mediawijsheidprogramma’s en opleiding Media Coördinator
Stichting Reklame Rakkers wil een bijdrage leveren aan het ontwikkelen van mediawijsheid bij kinderen en jongeren in Nederland. Daarvoor wordt in 2006 een extra module aan het bestaande lesmateriaal voor basisscholen toegevoegd onder de naam ‘Media Makkers’. Het huidige lesmateriaal is al door meer dan 3.000 basisscholen besteld.
Daarnaast komt de stichting volgend jaar met een nieuw mediawijsheidprogramma voor de basisvorming van het Voortgezet Onderwijs onder de noemer ‘Mediasmart’. Tenslotte zal Reklame Rakkers, in navolging op het advies* van de Raad voor Cultuur uit juli 2005, samen met een aantal partijen van het kenniscentrum het initiatief nemen tot het ontwikkelen van een opleiding tot ‘Media Coördinator voor leerkrachten en bibliotheekmedewerkers.