🕒Leestijd ongeveer 5 minuten
Het Commissariaat voor de Media (CvdM) presenteerde vandaag de Mediamonitor 2026. Het is de 25e editie van de jaarlijkse rapportage over het Nederlandse medialandschap. Veel uitkomsten zijn bekend terrein, maar de trends zetten onverminderd door. Jongeren en ouderen gebruiken media steeds verschillender. Internationale platforms trekken een steeds groter deel van de aandacht en het advertentiegeld naar zich toe. Het Nederlandse media-aanbod zit tegelijk bij steeds minder bedrijven.
Vanaf deze editie gooit het Commissariaat de opzet om. De Mediamonitor verschijnt voortaan als reeks thematische publicaties, verspreid over het jaar. Vandaag verschenen een samenvatting, een rapport over mediagebruik en een rapport over mediabedrijven. De resultaten werden gepresenteerd tijdens een jubileumbijeenkomst bij Beeld & Geluid in Hilversum.
Jongeren leven op sociale media
Jongeren van 15 tot 19 jaar besteden gemiddeld 160 minuten per dag aan sociale media. Naar televisiezenders kijken 13- tot 19-jarigen gemiddeld 19 minuten per dag. Tien jaar geleden was dat nog 82 minuten, een daling van 77%. Radio komt in deze groep uit op 29 minuten per dag, nieuwssites en -apps op 13 minuten.
Bij 65-plussers ligt dat heel anders. Zij luisteren gemiddeld 110 minuten per dag naar radiozenders, tegen 74 minuten voor alle Nederlanders van 13 jaar en ouder. Ook papieren dagbladen worden vooral door 65-plussers gelezen. Lezers onder de 50 komen volgens het Commissariaat maar beperkt met papieren kranten in aanraking. Toch beweegt er ook bij ouderen iets. Het aandeel 65-plussers dat online video kijkt, steeg in vijf jaar van 42% naar 52%.
Nieuws bereikt jongeren nauwelijks
Bijna de helft van de Nederlanders van 13 jaar en ouder leest dagelijks nieuws op websites en apps. Onder 13- tot 19-jarigen is dat minder dan 10%. Gemiddeld besteden Nederlanders 27 minuten per dag aan online nieuws.
Ook de grote nieuwsuitgevers zien hun online dagbereik teruglopen. DPG Media (inclusief NU.nl) zakte tussen 2023 en 2025 van 37,6% naar 31,8%. Mediahuis ging in dezelfde periode van 21,9% naar 15,2%. De printmerken samen kwamen in 2025 uit op 29,7%, tegen 37,7% twee jaar eerder. De nieuwssites en -apps van de NPO daalden van 24,8% in 2024 naar 23,7% in 2025.
Sociale media zijn daarentegen bijna overal. Volgens Newcom gebruikt 98% van de Nederlanders van 15 jaar en ouder sociale media, gemiddeld twee uur per dag. Voor jonge volwassenen zijn ze ook de belangrijkste nieuwsbron. Uit het Digital News Report 2026 blijkt dat 39% van de 18- tot 24-jarigen sociale media als voornaamste nieuwsbron noemt. Online nieuwsdiensten volgen met 36%, televisie, radio en papieren kranten samen met 20%. Bij 55-plussers is het beeld omgekeerd. Daar noemt 65% de traditionele media en slechts 5% sociale media.
Volgens het Commissariaat worden nieuwsmerken in alle leeftijdsgroepen slecht gevonden via sociale media. Er bestaat bovendien geen marktstandaard die laat zien met welke nieuwsbronnen gebruikers op die platforms in aanraking komen, en hoe betrouwbaar die zijn. De toezichthouder vraagt daarom opnieuw aandacht voor de zichtbaarheid en vindbaarheid van Nederlands nieuwsaanbod.
Televisiescherm wordt toegangspoort
Het dagelijks gebruik van televisiezenders daalt al sinds 2014. Het tv-scherm wordt steeds vaker gebruikt voor streamingdiensten, games en video on demand. Onder de 50 jaar gaat er inmiddels meer schermtijd naar dat andere gebruik dan naar televisiezenders. Bij vijftigplussers is het nog andersom. Nederlandse tv-aanbieders bereikten in 2025 dagelijks 57,5% van het publiek, tegen 68,5% in 2018. De NPO haalt een dagbereik van 39,5%, RTL Nederland 34,9% en Talpa Network 27,1%.
Radio stabiel, podcasts groeien
Radiozenders bereiken dagelijks 59% van de Nederlanders van 13 jaar en ouder. Dat cijfer is sinds 2023 vrijwel stabiel. Het aandeel dat weleens naar een podcast luistert, groeide van 22% in 2021 naar 31% in 2025. Podcasts blijven daarmee nog ruim achter bij radio en online muziekdiensten. Ze zijn vooral populair bij 20- tot 34-jarigen (44%) en 35- tot 49-jarigen (38%). Van de 65-plussers luistert 16% weleens een podcast.
Advertentiegeld vloeit naar het buitenland
In 2025 ging 81% van de digitale advertentiebestedingen in Nederland naar grote internationale platforms. Slechts 19% kwam terecht bij Nederlandse mediabedrijven. Tien jaar geleden ging nog 54% naar buitenlandse partijen. Tegelijk dalen de reclame-inkomsten uit televisie en print. Ook streamingdiensten melden zich op de advertentiemarkt. In 2027 komt Netflix daar als nieuwe grote internationale speler bij.
Vier partijen domineren het aanbod
Het grootste deel van het Nederlandse media-aanbod komt van vier organisaties. Dat zijn DPG Media, Mediahuis, Talpa Network en de NPO. DPG Media nam in 2025 RTL Nederland over, met Videoland, de RTL-zenders en het online nieuwsplatform van RTL. Met de overname van Viaplay breidt het bedrijf zijn streamingaanbod verder uit. De Nederlandse mediabedrijven zetten vooral in op hun eigen digitale platforms. Dat geldt ook voor de NPO, die met NPO Start en NPO Luister jongere generaties wil bereiken.
Journalisten ervaren veel vrijheid
Nieuw in deze editie is onderzoek naar de vrijheid die journalisten in hun werk ervaren. Mark Boukes en Youri Coudron van de Universiteit van Amsterdam voerden het uit in opdracht van het Commissariaat. Ongeveer 80% van de ondervraagde journalisten ervaart veel vrijheid bij het kiezen van onderwerpen en invalshoeken. Journalisten bij de grote commerciële uitgevers ervaren niet structureel minder vrijheid dan collega’s bij andere commerciële media. Ze doen ook niet vaker aan zelfcensuur. Wel zijn ze minder tevreden over de autonomie van de redactie tegenover de eigenaar. Volgens Boukes beperkt geconcentreerd eigendom dus niet direct de dagelijkse vrijheid, maar kleurt het wel hoe journalisten de verhouding tussen redactie en eigenaar beoordelen. De meeste journalisten zien het redactiestatuut als belangrijke waarborg voor hun onafhankelijkheid.
Het grotere risico zit in maatschappelijke druk. Negatieve reacties van lezers, bedreigingen en dreigementen met juridische stappen kunnen ertoe leiden dat journalisten bepaalde onderwerpen of invalshoeken mijden. Vrouwelijke journalisten en journalisten met een lagere sociaaleconomische achtergrond ervaren minder vrijheid om te maken wat ze willen. Het onderzoek geldt als eerste meting en wordt in de toekomst herhaald.
Toezicht op fusies en platforms
Het Commissariaat werkt in 2027 verder aan de uitvoering van de Europese Mediavrijheidsverordening (EMFA). Die verplicht onder meer tot een toets van de gevolgen van fusies en overnames voor mediapluriformiteit en redactionele onafhankelijkheid. Een beoordelingskader daarvoor is in de maak. Daarnaast verkent de toezichthouder de rol van AI-diensten bij het zoeken naar informatie, het ongelijke speelveld op de digitale advertentiemarkt en de opiniemacht van platformbedrijven. De Mediamonitor 2026 werd vandaag overhandigd aan Suzanne Hafidi Gevers, directeur Media en Creatieve Industrie bij het ministerie van OCW.