Het vertrouwen van Nederlanders in nieuwsmedia krijgt een redelijke voldoende (6,7), maar het aantal mensen dat zich weinig tot niets met nieuws bezighoudt groeit snel. Dat blijkt uit de Nationale Vertrouwensmonitor Media 2025 van Newcom Research & Consultancy en Pinch. De monitor werd gistermiddag gepresenteerd tijdens een bijeenkomst Apadmi in Amsterdam. De monitor vertoont grote parallellen met de uitkomsten van het Digital News Report van het Commissariaat voor de Media. Daarover later meer.
Voor het onderzoek van Newcom en Pinch werden in november 2025 bijna 1.000 jongeren van 12 tot 17 jaar en 7.130 18-plussers ondervraagd over hun nieuwsgebruik en hun vertrouwen in verschillende ‘nieuwsmerken’, variërend van landelijke en regionale media tot social platforms en alternatieve nieuwssites zoals de Andere Krant, Earth Matters en Gezond Verstand.
Bijna de helft van de Nederlanders van 18 jaar en ouder (46%) kijkt, leest of luistert dagelijks naar nieuws. Het onderzoek deelt het publiek in naar verschillende typen nieuwsgebruikers. De grootste groepen zijn de routinevolgers (41%) en pragmatici (39%), mensen die het nieuws regelmatig volgen maar niet intensief. Een kleinere groep van 5% kan worden getypeerd als echte nieuws-junkies.
Opvallend is dat inmiddels ruim 2 miljoen Nederlanders nieuws-ongeïnteresseerd zijn en een kleinere groep het nieuws zelfs actief probeert te vermijden. Die ontwikkeling is relatief nieuw. In de afgelopen drie jaar is het aantal nieuws-ongeïnteresseerden namelijk verdubbeld.
Social media belangrijke nieuwsbron
Vrijwel alle Nederlanders (97%) gebruiken minimaal één nieuwsbron. Landelijke nieuwsmerken bereiken 90% van de bevolking en regionale nieuwsmerken 59%. Social media spelen een belangrijke rol aangezien 69% van de Nederlanders gebruik maakt van een social platform om nieuws te volgen. Met name bij mensen die weinig interesse hebben in nieuws is social media vaak de belangrijkste bron. Nieuws-ongeïnteresseerden en zogenaamde ‘nieuws blockers’ gebruiken relatief vaak alleen social media om nieuws te volgen.
In het nieuwsgebruik zijn duidelijke generatieverschillen zichtbaar. Jongeren gebruiken vaker social media als nieuwsbron, terwijl oudere generaties relatief vaker landelijke en regionale nieuwsmerken raadplegen.
Vertrouwen verschilt sterk per type medium
Het vertrouwen in nieuwsmedia in het algemeen komt zoals gezegd uit op een gemiddelde score van 6,7. Ongeveer één op de drie Nederlanders geeft een 6 of lager. Het vertrouwen verschilt echter sterk per type medium. Regionale nieuwsmedia scoren het hoogst (7,6), de landelijke nieuwsmedia krijgen een 7,5, de alternatieve kanalen 7,3 en de sociale platformen sluiten de rij met een 6,1. Daarmee scoren de traditionele nieuwsmerken duidelijk hoger dan social platforms als bron van nieuws.
Oudere generaties hebben gemiddeld iets meer vertrouwen in nieuwsmedia dan jongeren en het vertrouwen blijkt lager bij mensen die weinig met nieuws hebben. De ‘nieuws-junkies’ geven gemiddeld een 7,5 als het gaat om vertrouwen. Dat cijfer zakt naar 3,6 bij mensen die nieuws actief vermijden.
Volgens het onderzoek komen jongeren ook vaker desinformatie of nepnieuws tegen. In totaal zegt ruim vier op de tien Nederlanders regelmatig of vaker desinformatie te zien.
Kritisch over AI in journalistiek
De Vertrouwensmonitor keek ook naar de rol van kunstmatige intelligentie in nieuwsproductie. Nederlanders blijken daar kritisch over. Zo vindt slechts een kleine minderheid (9%) het acceptabel als nieuwsartikelen volledig door AI worden geschreven. 66% is daar faliekant op tegen. AI als hulpmiddel voor journalisten, bijvoorbeeld bij het schrijven of controleren van nieuws, wordt met 36% ‘eens’ beter gewaardeerd. Driekwart van de Nederlanders wil weten wanneer AI is gebruikt bij de productie van een nieuwsartikel.
Transparantie en journalistieke kwaliteit belangrijk
Het rapport van de Vertrouwensmonitor geeft ook adviezen om het vertrouwen in het nieuws te verbeteren. De sleutel ligt hier bij kwaliteit en transparantie. De respondenten noemen onder meer duidelijkheid over bronnen en werkwijze, een duidelijke scheiding tussen feiten en meningen, snelle en zichtbare correctie van fouten en minder sensatie en misleidende koppen.
Deze factoren vormen volgens het rapport de basis voor wat de onderzoekers een ‘mediavertrouwenspiramide’ noemen, waarbij betrouwbaarheid en controle de belangrijkste bouwstenen zijn voor vertrouwen in nieuwsmerken.
Parallelen met Digital News Report
De uitkomsten van de Vertrouwensmonitor laten sterke parallellen zien met het Digital News Report van het Commissariaat voor de Media. Beide onderzoeken laten zien dat het Nederlandse nieuwslandschap niet zozeer met een vertrouwenscrisis kampt, maar eerder met een betrokkenheidscrisis. Het vertrouwen in journalistieke nieuwsmerken blijft redelijk stabiel en krijgt gemiddeld nog steeds een ruime voldoende. De verschuiving zit in de relatie tussen publiek en nieuws waar een groeiende groep Nederlanders zich minder verbonden voelt met nieuws en het minder actief volgt.
Ondertussen wordt nieuws steeds vaker via social media geconsumeerd, terwijl juist daar het vertrouwen het laagst ligt. Voor nieuwsorganisaties ligt de uitdaging daarom minder in het herstellen van vertrouwen, maar vooral in het opnieuw versterken van de band met het publiek en het vinden van manieren om relevant te blijven. Een stukje marketingbeleving, zeg maar.