Het is weer Week van de Mediawijsheid en traditiegetrouw komt Netwerk Mediawijsheid met een nieuw onderzoek. Dit jaar heeft het netwerk ons schermgebruik laten onderzoeken door Motivaction. De totale schermtijd (smartphones, tablets, laptops, televisies en spelcomputers) komt uit op dagelijks 8 uur en 50 minuten. Vinden we dat veel of vervelend? Eigenlijk niet. Zo’n 80% van de ondervraagden geeft aan tevreden te zijn over die schermtijd.
Ondanks het hoge totale gebruik beoordelen Nederlanders hun eigen schermgedrag gemiddeld met een 6,8. Babyboomers geven hogere cijfers, Gen Z lagere. Slechts een derde vindt dat zijn/haar gebruik gezond is, terwijl twee derde aangeeft wel iets te willen veranderen. Dat hoeft niet altijd minder tijd te betekenen, maar wel bewuster en doelgerichter omgaan met schermen.
Digitality model
In het rapport worden vijf ‘digitale groepen’ onderscheiden, verdeeld naar twee dimensies. De eerste dimensie is ‘the social dilemma’, de mate waarin men de digitale wereld als een sociale omgeving beschouwt en in hoeverre je bereid bent om gegevens over jezelf prijs te geven. Langs die as zien we de ‘Digital Conservatives’ en ‘Digital Interactors’.
De tweede dimensie is ‘techno involvement’, de mate van interesse in digitale technologie en het gebruik van nieuwe technologie als het een beter alternatief is voor je huidige manier van werken. Dan komen groepen als ‘Digital Functionalists’ en ‘Full Digitals’ in beeld.
De vijfde groep is het grootst (37%) en dat zijn de ‘Mainstream Digitals’. Zij bewegen mee met wat zij horen in hun sociale omgeving en wat hot issues in de media zijn. Met een positieve grondhouding ten aanzien van digitalisering, maar wel met gezond verstand gaan de Mainstream Digitals mee in het tempo dat de overheid en het bedrijfsleven dicteren.
Positieve houding belangrijk voor verandering
Het blijkt dat de bereidheid om schermgedrag te veranderen niet primair afhangt van de hoeveelheid schermtijd, maar van onderliggende gedragsbepalers. Een positieve houding ten aanzien van verminderd schermgebruik blijkt hierbij de krachtigste driver. Mensen die inzicht hebben in de nadelige effecten van te veel schermen – zoals vermoeidheid, tijdverlies of het gevoel vast te zitten in een gewoonte – en die ook de voordelen van minderen zien, zoals meer ruimte voor offline activiteiten, zijn eerder geneigd tot veranderen. Sociale aanmoediging speelt daarbij een belangrijke rol.
Daar tegenover staat weerstand, die juist een rem zet op verandering. Die weerstand komt voort uit irritatie wanneer anderen adviseren of opleggen hoe je met je scherm om moet gaan, uit sceptische opvattingen dat minderen toch zinloos is in een wereld waarin schermen overal zijn en het gevoel dat veranderen te veel moeite kost. Ook wordt bewust met schermtijd bezig zijn als een onnodige beperking beleefd. Verder blijkt dat mensen die waarde hechten aan bewust schermgebruik, en die zichzelf zien als iemand die daar bewust mee omgaat, eerder geneigd zijn hun gedrag aan te passen. Ten slotte speelt de emotie verrassing bij confrontatie met de werkelijke schermtijd – die vaak hoger ligt dan men zelf inschat – een stimulerende rol bij veranderbereidheid.
De Week van de Mediawijsheid loopt van 7 tot en met 14 november. Het rapport, met nog veel meer uitkomsten over het schermgebruik, is hier te downloaden.