🕒Leestijd ongeveer 4 minuten
Het mediagebruik van jonge kinderen van 0 tot en met 6 jaar blijft stevig op niveau, terwijl ouders zoeken naar houvast. Dat blijkt uit het Iene Miene Media Onderzoek 2026 (PDF), dat jaarlijks wordt uitgevoerd in het kader van de Media Ukkiedagen en zich richt op ouders met kinderen van 0 tot en met 6 jaar. In totaal werden 1.017 ouders van deze groep online ondervraagd in februari van dit jaar. Opdrachtgever van het onderzoek is Netwerk Mediawijsheid.
Digitale media zijn inmiddels een vast onderdeel van het dagelijkse mediamenu van jonge kinderen. Ze groeien op in een omgeving waarin schermen overal aanwezig zijn. Het beeld is volgens het onderzoek wel genuanceerder dan vaak wordt gedacht. Kinderen besteden nog altijd het grootste deel van hun tijd aan offline activiteiten zoals spelen en (voor)lezen.
Schermtijd weer omhoog
Gemiddeld besteden jonge kinderen dagelijks zo’n 100 minuten aan schermmedia. Daarmee ligt het gebruik opnieuw boven de richtlijnen voor gezond schermgebruik, die uitgaan van maximaal 60 minuten per dag voor kinderen van 4-8 jaar (zie kader).
De lichte daling die vorig jaar zichtbaar was, zet niet door. Vooral televisie blijft dominant, gevolgd door tablet en smartphone. Opvallend is dat het mediagebruik sterk uiteenloopt. Een deel van de kinderen gebruikt nauwelijks digitale media, terwijl een andere groep juist veel tijd met schermen doorbrengt. Vooral in gezinnen met praktisch opgeleide ouders of eenoudergezinnen ligt de schermtijd hoger.
Media als hulpmiddel in het gezin
Voor ouders heeft mediagebruik een duidelijke functie. Het wordt vooral ingezet voor plezier en ontspanning, maar ook om praktische redenen. Veel ouders gebruiken media om even de handen vrij te hebben of om rust in het gezin te creëren. Ook zien ouders educatieve kansen. Leren is een belangrijker motief geworden om media toe te laten. De manier waarop media worden gebruikt blijft doorslaggevend. Gezamenlijk gebruik vergroot de positieve effecten, individueel gebruik draagt daar minder aan bij.
Veel gebruik, weinig begeleiding
Hoewel het merendeel van de ouders toezicht houdt op het mediagebruik, gebeurt dat vaak op afstand. Samen media gebruiken komt minder vaak voor, zeker bij kleinere schermen zoals smartphones en tablets. Bijna de helft van de kinderen gebruikt media alleen of alleen met broertjes en zusjes. Dat is relevant, omdat kinderen meer leren en zich beter ontwikkelen wanneer ouders actief meedoen. Uitleg geven, samen kijken en praten over wat er gebeurt op het scherm maakt een groot verschil.
Opvoeden in een complexe mediaomgeving
Mediaopvoeding is complexer geworden dan ooit. Waar ouders vroeger te maken hadden met een beperkt aanbod, is er nu een overvloed aan apparaten en content. Ouders proberen daar structuur in aan te brengen met regels en toezicht, maar dat lukt niet altijd. Ongeveer de helft van de ouders heeft moeite om afspraken over schermtijd vol te houden. Daarnaast worstelen veel ouders met hun eigen mediagebruik. Het goede voorbeeld geven blijkt een van de lastigste aspecten van mediaopvoeding.
Zorgen en behoefte aan ondersteuning
De zorgen van ouders liggen vooral bij sociale media, schermtijd en verslaving. Ook online veiligheid blijft een belangrijk thema. Opvallend is dat nieuwe risico’s zoals AI en deepfakes inmiddels worden genoemd. Daarnaast maken ouders zich vaker zorgen over hun eigen rol. De vraag hoe je als ouder goed omgaat met media in de opvoeding wordt nadrukkelijker gesteld.
Hoewel ouders veel steun ervaren van hun partner, blijft externe ondersteuning achter. Veel ouders vinden dat overheid en techbedrijven een grotere rol moeten spelen. Twee derde pleit voor duidelijkere richtlijnen en meer praktische hulp. De kern van het probleem zit dan ook niet in de bereidheid van ouders, maar in de uitvoering. Ouders willen wel sturen en begeleiden, maar missen concrete handvatten.
Balans blijft het sleutelwoord
Het onderzoek laat zien dat jonge kinderen nog altijd veel tijd besteden aan spelen, lezen en andere offline activiteiten. Dat vormt een belangrijk tegenwicht tegen het mediagebruik. De uitdaging ligt in het vinden van balans. Niet alleen in hoeveel tijd kinderen met media doorbrengen, maar vooral in hoe die media worden gebruikt. Samen kijken, uitleg geven en bewust omgaan met schermen lijken daarbij belangrijker dan ooit.
Netwerk Mediawijsheid, opdrachtgever van het onderzoek ziet hier een duidelijke opdracht. Ouders hebben behoefte aan praktische, toegankelijke ondersteuning die direct toepasbaar is in het dagelijks leven.
Samenvatting:
- Het mediagebruik van jonge kinderen is nog steeds hoog, met een gemiddelde van 100 minuten schermtijd per dag.
- Ouders gebruiken media voor plezier, ontspanning en als hulpmiddel in het gezin, maar toezicht gebeurt vaak op afstand.
- De opvoeding in een complexe mediaomgeving stelt ouders voor nieuwe uitdagingen en veel hebben moeite met het handhaven van afspraken.
- Ouders maken zich zorgen over sociale media, schermtijd en de rol van technologie, en vragen om beter ondersteuning van overheid en techbedrijven.
- Balans in mediagebruik, zowel in tijd als in begeleid gebruik, is cruciaal voor de ontwikkeling van jonge kinderen.