Jongeren volgen het nieuws nog steeds, maar doen dat op een fundamenteel andere manier dan oudere generaties. Dat wisten we al, maar het blijkt ook nu weer uit een nieuw onderzoek (PDF) van het Reuters Institute, dat meer dan tien jaar aan data over nieuwsgebruik onder 18–24-jarigen samenbrengt. De belangrijkste verschuiving is dat jongeren vroeger ‘online-first’ waren en nu uitgesproken ‘social-first’.
Tien jaar geleden kwamen jongeren vooral via nieuwswebsites en apps in aanraking met nieuws. Inmiddels domineren sociale platforms als Instagram, TikTok en YouTube. Nieuws wordt minder bewust geconsumeerd, het bijvangst tijdens het scrollen. De jongeren komen het tegen terwijl ze eigenlijk voor iets anders op social media zitten.
Het gevolg is dat nieuwsconsumptie minder bewust en minder frequent plaatsvindt. Slechts 64% van de jongeren volgt dagelijks het nieuws, tegenover 87% van de 55-plussers. Ik moet eerlijk zeggen dat dat verschil me nog meevalt.
Die verschuiving heeft grote gevolgen voor de relatie met nieuwsmerken. Jongeren onthouden minder vaak de bron en richten hun aandacht vaker op individuele makers dan op traditionele redacties. Meer dan de helft zegt zelfs meer aandacht te hebben voor ‘news creators’ dan voor journalistieke merken.
Minder interesse, maar niet minder informatie
Het beeld dat jongeren massaal afhaken bij nieuws klopt maar deels. Ze consumeren nog steeds veel informatie, maar hanteren een bredere definitie van wat nieuws is. Naast klassieke onderwerpen als politiek en economie spelen entertainment, lifestyle en persoonlijke relevantie een grotere rol.
De interesse in nieuws ligt wel lager dan bij oudere generaties. Ongeveer een derde van de jongeren zegt echt geïnteresseerd te zijn in nieuws, tegenover ruim de helft van de 55-plussers. Die daling is al langer zichtbaar en hangt samen met levensfase, maar ook met structurele veranderingen in mediagebruik. Jongeren groeien op in een omgeving waarin nieuws concurreert met een vrijwel oneindig aanbod aan andere content.
Opvallend is dat jongeren nieuws niet vaker vermijden dan andere leeftijdsgroepen, maar wel om andere redenen. Waar alle groepen aangeven dat nieuws hen somber maakt, noemen jongeren vaker dat het nieuws niet relevant voelt of moeilijk te begrijpen is. Oftewel een kloof tussen journalistieke output en de leefwereld van jonge doelgroepen.
Nieuws mag soms gekleurd zijn
Hoewel jongeren iets minder vertrouwen hebben in nieuws dan ouderen, zijn de verschillen relatief klein. Ongeveer 37% zegt het nieuws te vertrouwen, slechts negen procentpunt minder dan bij 55-plussers. Belangrijker is dat jongeren zich minder goed gerepresenteerd voelen. Ze hebben vaker het idee dat hun generatie onvoldoende of oneerlijk in het nieuws voorkomt.
Ook kijken jongeren anders naar journalistieke principes. De meerderheid vindt neutraliteit nog steeds belangrijk, maar een groeiende groep stelt dat journalistiek niet altijd neutraal hoeft te zijn, bijvoorbeeld bij thema’s als klimaat of racisme. Dat wijst op een andere verwachting van de rol van media in de samenleving.
Audio, video en de opkomst van makers
De verschuiving naar social gaat hand in hand met een sterke voorkeur voor audiovisuele formats. Jongeren kijken en luisteren relatief vaker naar nieuws dan dat ze het lezen, al blijft tekst nog steeds dominant. Vooral korte video’s op platforms als TikTok en Instagram spelen een grote rol.
Het belang van persoonlijkheidsgedreven journalistiek neemt toe. Jongeren zoeken authenticiteit en voelen zich meer verbonden met individuele makers dan met anonieme redacties. Dat verklaart ook waarom nieuwe spelers, vaak buiten traditionele media om, snel publiek weten op te bouwen.
Daarnaast experimenteren jongeren vaker met nieuwe technologieën. Zo gebruikt circa 15% wekelijks AI-tools om nieuws te vinden of te begrijpen, een veel hoger aandeel dan bij oudere groepen. AI wordt daarbij vooral gezien als hulpmiddel om complexe informatie toegankelijker te maken.
Wat betekent dit voor nieuwsmedia?
De kernvraag voor nieuwsorganisaties is niet alleen hoe ze jongeren bereiken, maar vooral hoe ze relevant blijven in een omgeving waarin nieuws één van de vele contentvormen is. Het rapport laat zien dat jongeren behoefte hebben aan begrijpelijker, persoonlijker en meer contextueel nieuws, zonder dat de journalistieke kern verloren gaat.
Succesvolle voorbeelden richten zich op korte, toegankelijke formats, sterke persoonlijkheden en interactie met het publiek. Tegelijkertijd ligt er een kans in het beter aansluiten op de leefwereld van jongeren, zowel qua onderwerpen als toon.
De uitdaging is daarmee dubbel. Nieuws moet concurreren om aandacht in een gefragmenteerd medialandschap en opnieuw betekenis krijgen voor een generatie die het nieuws niet vanzelfsprekend meer opzoekt. Dat ondermijnt het traditionele verdienmodel van nieuwsmedia, dat juist leunt op directe relaties en merkloyaliteit.
Eerder deze maand publiceerde Newcom de Vertrouwensmonitor waar vergelijkbare resultaten te zien zijn. En vorige maand schetste NDP de nieuwsconsument van de toekomst.